Codeine phosphate is de fosfaatzoutvorm van codeïne, een van nature voorkomende opioïde alkaloïde afkomstig van de opiumpapaver (Papaver somniferumHet is een prodrug die in de lever wordt gemetaboliseerd (voornamelijk door het enzym CYP2D6) tot morfine, wat de belangrijkste pijnstillende werking veroorzaakt. Chemisch gezien is het C₁₈H₂₁NO₃·H₃PO₄, met een moleculair gewicht van 406,37 g/mol.

Medische Toepassingen

• Pain relief: Milde tot matige pijn (bijv. na een operatie of tandheelkundige ingreep). Vaak in combinatie met paracetamol (bijv. Tylenol nr. 3) of ibuprofen.
• Cough suppressionHoestonderdrukkend middel in siropen (bijvoorbeeld voor droge hoest).
• Antidiarrheamiddel: In lage doses (bijvoorbeeld als onderdeel van Lomotil met difenoxylaat).
  De gebruikelijke dosering varieert van 15 tot 60 mg elke 4 tot 6 uur voor volwassenen (maximaal 360 mg per dag), maar personen met een zeer snelle CYP2D6-metabolisatie kunnen toxiciteit ondervinden bij standaarddoseringen.

Farmacologie

Bijwerkingen en risico's

• Common: Slaperigheid, constipatie, misselijkheid, duizeligheid, jeuk.
• ErnstigAdemhalingsdepressie (dosisafhankelijk; risico het hoogst bij >200 mg/dag), verslaving/afhankelijkheid, overdosis (vernauwde pupillen, coma).
• Contra-indicaties: Respiratory depression, acute asthma, paralytic ileus, children <12 (FDA black box for cough/cold due to apnea risk), breastfeeding (morphine in milk).
• InteractiesCYP2D6-remmers (bijv. fluoxetine) verminderen de werkzaamheid; kalmeringsmiddelen/alcohol versterken de depressie.

Juridische Status
Gereguleerde stof van categorie II in de VS (hoog risico op misbruik); wereldwijd alleen op recept verkrijgbaar. Overdosis wordt behandeld met naloxon.

Evidence Base

• WHO-lijst van essentiële geneesmiddelen (pijnstillers).
• Studies (bijvoorbeeld Cochrane-reviews) tonen een bescheiden effectiviteit bij pijn/hoest in vergelijking met placebo, en een effectiviteit die lager is dan die van sterkere opioïden zoals morfine.
• Genetische testen worden aanbevolen voor mensen met een trage/zeer snelle stofwisseling (bijv. ~10% van de blanken met een trage stofwisseling; 1-2% met een zeer snelle stofwisseling).

Fun FactCodeïne werd voor het eerst geïsoleerd in 1832 door Pierre Jean Robiquet. Recreatief gebruik omvat vaak extractie uit vrij verkrijgbare combinatiepillen (bijvoorbeeld "lean" met promethazine), maar de zuiverheid varieert sterk.

Waarschuwingen:

• Illegale bronnenOp het dark web, bij straatdealers of via ongereguleerde buitenlandse websites (bijvoorbeeld uit India/Mexico) bestaat het risico op namaakproducten, fentanylverontreiniging, arrestatie of zelfs de dood. In de VS gelden straffen tot 20 jaar gevangenisstraf of boetes voor drugshandel.
• Wereldwijde trends: Interpol/FDA seize millions in illicit shipments yearly; purity often <50%.
• Veiligere alternatieven: Bij pijn: ibuprofen/paracetamol; bij hoest: dextromethorfan (vrij verkrijgbaar).

Dit is geen medisch/juridisch advies. Raadpleeg de lokale wetgeving (bijv. DEA.gov, EMA.europa.eu). Als je het om gezondheidsredenen nodig hebt, overleg dan met een arts.